Akbaş Kuzey Afrika’dan batı Avrupa’ya kadar pek çok ülkede oldukça benimsenmiş “Beyaz sürü bekçisi” olarak bilinen Türk çoban köpeklerinden biri.Genelde  Eskişehir,Afyon,Kütahya bölgesinde görülen Akbaşlar bu bölgede küçükbaş hayvancılığın geri plana düşmesi ile sayıları giderek azalmış.İşte bu programda sayıları gederek azalan Akbaş Çoban Köpeğini ve
bizden önce Akbaşları keşfedip soylarını koruma altına alan,bu köpekleri dünyaya tanıtan, merkezi Amerikada bulunan “Akbaş Dogs İnternational”  ekibini tanıyacağız..
1987 yılında kurulan klüp 20 inci yılını akbaşların anavatanında kutlamak istemiş.Ekip ile Eskişehir’de buluşuyoruz.
İsmi Kangallar kadar duyulmayan ama Kangal kadar eski Türk Çoban Köpeği Akbaşları tanımak için yola çıkıyoruz.10 kişilik Akbaş Dogs İnterntional ekip Hollanda,İsviçre,Kanada ve Amerika’dan gelen grup üyelerinden oluşuyor.Dernek 1987 yılında David Nelson adında bir Amerikalı tarafından kurulmuş.

ABD de en iyi sürü köpeği seçildi

    Nelson 1980  yılında bir akbaş çiftini Amerikaya götürmüş.Çünkü o yıllarda kendilerine has sürü bekçi köpeği olmayan Amerikalılar yırtıcı hayvanlarla baş etmekte zorlanınca sürü köpeklerine ihtiyaç duymuşlar. Amerikan Tarım Bakanlığı aracılığıyla çeşitli ülkelerden çoban köpekleri getirilmiş.Akbaşlar,Pirene Dağ Köpekleri ve Maremme Çoban Köpeği en etkili 3 köpek seçilmiş.
Akbaşların ilk 3 e girmesi ile bir anda popülaritesi artmış.Bugün Amerikada 5000 bine yakın akbaş sürü başında görev yapıyor.Türkiye de ise sayıları malesef yüzlerle ifade ediliyor.
Eskişehir de bölgesinde ekibin mihmandarlığını Türk Köpek Federasyonu Yönetim kurulu üyesi aynı zamanda avcı olan Ümit Özkanal yapıyor.Özkanal bölgeyi çok iyi tanıyor.Bize akbaşları o bulacak.

Akbaşlar anavatanı Türkiye de tanınmıyor

    İlk gittiğimiz köy Eskişehire 20 km uzaklıkta bir yer.Özkanal temkinli bir şekilde araçtan iniyor.Ortalıkta köpek yok.Bir müddet sonra ilk akbaşı bize havlayarak karşılıyor.Amerikalıların bize gösterdiği fotoğraftan biraz farklılar.Çünkü o fotoğraftaki köpekler çiftliklerde yetişen bakımlı köpekler.Gece sürü nöbetinden gelen akbaşlar çok yorgun.Grup üyeleri köpekleri görür görmez fotoğraf makinalarına sarılıyor.
Uzun bacaklı,ince yapılı,düşük kulaklı akbaşlar kangal’a göre daha ufak görünüyorlar.Ancak kulüp üyeleri akbaşların kangala göre daha çevik,cesur ve atak olduğu görüşünde. Kanadalı Orysia Dawydiak 1980 yılında ilk akbaşını Polatlı dan almış.Dawydiak akbaşın karekteristlik yapısını çok seviyor.

• Orysia Dawydiak (Kanada -ADI Üyesi-Toksolojist): Bizim yaşadığımız bölge için gerekli bütün özelliklere sahip ve çok güzel. Sürünün başında gördüğümüzde de çok iyi bir cins olduğunu anladık. Başka türleri de araştırdık. En çok Akbaş’ı beğendik. Sanırım buralarda çok ünlü değil. Ama olmalı. Doğal bir hazine. Kangal’ın Türkler için çok önemli olduğunu biliyorum. Akbaşlar daha küçük bir bölgede yaşıyorlar. Hayvanları korumak için Akbaş çok daha iyi. Hem Akbaş’ı hem de Kangal’ı deneyen insanlar ile tanıştık. Akbaş’ı daha çok beğenmişler. Biraz daha küçük, çok hızlı, akıllı ve ataklar. 
• Diane Spisak (Kansas ABD-ADI eski başkanı-Çiftçi): Koyun ve tavuklarımız var. Onları vahşi hayvanların saldırısından korumak için Akbaş’ı seçtik. Bebek kuzularımız çalınıyordu. Burada olduğu gibi hayvanlarımızı korumamız gerekiyor. 
  

    Köylü yabancıların ilgisinden şaşkın. Durumu anlatmamıza rağmen anlamakta zorluk yaşıyorlar.Onlara göre akbaşlar sıradan bir köpek.Köylülere korunması gereken bir ırka olduğu grup üyeleri tarafından ABD ve Kanada’daki örnekleri gösterilerek anlatılıyor.Uluslararası akbaş köpek kulübü üyeleri hayatlarından memnun. Çünkü 20 yıldır Amerika’da, Kanada’da, Hollanda’da sürülerini koruyan akbaş köpeklerini, anavatanında çalışırken ,iş başında görme imkanın buldular.

• Ümit Özkanal-Turk Kopek Federasyonu Yonetim Kurulu Uyesi: Bizim halkımız ekonomik zorluklar baş edemediği için köpeklere gereken önemi gösteremiyor. Amerikalılar Kanadalılar 1965 yılında David Nelson Sivrihisar yörelerinden götürmeye başlamış. Köpeğin değerini anlamışlar. Onların sayesinde biz köylüler değerini anlamaya başladılar. Saflığını korumuşlar. Biz de henüz yerleşmemiş olan  kayıt sistemi var onlarda. Köpeklerin secere sistemi var. Biz birkaç yıldır bunu gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Onlar 1965’ten beri tutuyorlar. Biz köyleri dolaştıkça yabancılar gördükçe bu köpekte iş var. Biz bunu başka köpekle çiftleştirmeyelim,kanı bozmayalım demeye başladılar. Bizim köpek önemliymiş diyorlar.

    Türk çoban köpeklerinin özellikle de akbaşların tüm dünyaya tanınmasında büyük rol oynayan  Uluslararası Akbaş Köpek kulübü üyeleri Hilmi Özkanal’dan görev başında akbaş görmek istediklerini söylüyorlar.Akbaşları görevde görmek için akşamı beklemek gerekiyor.Çünkü sürüler gün batımında meraya çıkıyor.

Akbaşlar Nabibya'da çita koruma projesinde kullanılıyor
    

    Tüm dünyada diyoruz çünkü Akbaş köpekleri bugün Nabibya’da da Çita Korum Projesi kapsamında kullanılıyor.Her yıl insanların sürüleriyle daha fazla ormanın içine girmesi nedeniyle çita saldırıları ile karşı karşıya kalıyor.Çitaların çobanlar tarafından vurulması nedeniyle sayılarında hızla azalmaya başlamış.Bu nedenle sürülerin korunmasında Türk Çoban köpekleri kullanılıyor.Kangal ve akbaşlar çitaları sürüden uzak tutuyor.Böylelikle avlanmalarını da engellemiş oluyorlar.

Akbaşların anavatanında saf akbaş arıyoruz

    Uzakta bir sürü görünüyor ancak yol olmadığı için sürünün yanına kadar yürümemiz gerekiyor.Akbaşlara yem olmamak
arazi aracımızla önden gidip ekibin gelişini çobana haber vereceğiz.Yoksa tatsız durumla karşılaşabiliriz.Çünkü akbaşlar iş başında oldukça agresiv hayvanlar.
Ancak bu sürede sadece bir tane akbaş var.Diğerleri kangal kırması.Çoban her ihtimala karşı köpekleri yanına topluyor.Birine zarar vermelerini istemiyor.
Çoban akbaşından çok memnun.Ancak başka sürü köpeklerine tahamülü olmadığını bu nedenle merada hep sorun çıktığını söylüyor.Bu nedenle akbaşı sürüden çıkarmayı düşünüyor.
    Bu konuda  Akbaş Dogs İnternational derneğinin başkanı Kanadalı David  Sims’den yadım alacağız.Sims ilk akbaşına 1989 yılında sahip olmuş.Akbaşları çok iyi tanıyan ,akbaş mirasını devam ettirmeye kararlı biri.Akbaşları doğal ortamlarında inceleme fırsatı bulduğu için de heycanlı.

• David Sim (Kanada-ADI Başkanı). Akbaş köpeklerini diğer köpeklere saldırdığı bilinir. Köpeğin annesi ile geçirdiği zaman önemli. Bahsetmiş olduğunuz davranış etrafta kurt olduğu zaman tamamı ile istenen bir davranış.Bu hayvanlar Amerika’da ekolojik sistemin bekçisi.Kurtarı sürüye yaklaştırmıyor bu da kurtların hayatını kurtarıyor.Kurtlar eko sistem için önemli hayvanlar.Eskiden ya zehir yada silahla öldürülüyorlardı.Geniş arazileri korumak ta zor.Çitle çevirmek pahalıya mal oluyordu.Ama kabaşlar şimdi bütün işi hallediyor.

Abd de sayıların 5000 anavatanı Türkiye bulmakta zorlanıyoruz

    Daha fazla akbaş görmek için bir başka köye gidiyoruz
Aslında üzücü bir durum.Amerika Birleşik Devletlerinde 5000 bine yakın akbaş çoban köpeği varken biz  kendi ülkemizde ,akbaşların anavatanında 4-5 tanesini bir arada bulmakta  zorlanıyoruz..
    Sonunda iş başında kalabalık bir akbaş grubunu bulmayı başarıyoruz. Yolu olmayan bu tepeye gelmeden önce köyden cep telefoni ile çobanı arayarak geleceğimizi haber verdik.Yoksa akbaşlar bizi bu kadar uysal karşılamazlardı.Bu sürüde ki tüm köpekler akbaş.Sürü sahipi dedesinin de beyaz köpekleri tercih ettiğini bu nedenle bu geleneğin sürdüğünü söylüyor.

Akbaş korunması gereken türk çoban köpeği
   

    Akbaşlar artık bir köpek değil. Akbaşlar dünyada bilinen ve neslinin korunması gereken 3 türk çoban köpeğinden biri. Sivas kangal,akbaş ve adı yeni duyulan kars çoban köpeği.Sivas kangallar korum altında,akbaşlar yeni yeni tanınıyor.Kars Çoban köpeğini belki de ilk defa duyuyorsunuz.Bu 3 cins çoban köpeğinin mutlaka koruma altına alınması gerekiyor.Amerikalılar bizim yapamadığımız yapmışlar.En azında devamını getirmek bizlere düşüyor.

 www.cnnturk.com.tr/video bölümünden programı izleyebilirsiniz

Yazıcı Dostu

Arkadaşına Gönder

Yorum Yaz

Foto Galeri